თანამედროვე ადამიანებს სულ უფრო ხშირად გვაწუხებს სხვადასხვა შფოთვითი აშლილობა, პანიკური შეტევები, კვებისა და ძილის დარღვევები და ა.შ. სანამ ისტორიის და სოციოლოგიის მკვლევრები გვარწმუნებენ, რომ კაცობრიობა არასოდეს ყოფილა ასე მდიდარი და უსაფრთხო, თუნდაც ახლო აღმოსავლეთის კრიზისისა და უკრაინის ომის ფონზე, ფსიქოლოგები და ფსიქიატრები მიუთითებენ მზარდ მიმართვიანობაზე და ქცევითი თუ ნერვული აშლილობების მრავალფეროვნებაზე. ზოგი რადიკალური შეფასებით ნერვული აშილობები 21-ე საუკუნის პანდემიაა. თუ ისტორიის მკვლევარს ჰკითხავთ, მარტივად გეტყვით, რომ დღეს საშუალო ფენის ადამიანები უფრო მრავალფეროვანი და მდიდარი მენიუთი სარგებლობენ, ვიდრე ორიოდ საუკუნის წინ მეფეები და იმპერატორები, თუმცა სტატისტიკა ჯიუტად გვაჩვენებს, რომ 21-ე საუკუნეში ადამიანები მეტად ვიტანჯებით შფოთვით და სხვადასხვა ნერვული აშლილობით. ზოგი კვლევის თანახმად ინტერნეტის, ელექტრონული მოწყობილობებისა და ახლა უკვე ხელოვნური ინტელექტის ეპოქაში ჩვენ ყოველდღიურად უფრო მეტ ინფორმაციას ვიღებთ, ვიდრე ამ 15-იოდე წლის წინ ერთი წლის განმავლობაში ვიღებდით. არ ვიცი ეს ვინ რა მეთოდით გაზომა, თუმცა მე იმ თაობის წარმომადგენელი ვარ, ვისაც ჯერ კიდევ ახსოვს დრო, როდესაც მობილური ტელეფონები, მუდმივად ინტერნეტში ჩართული მოწყობილობები და სოციალური ქსელები ჯერაც არ არსებობდა. ამ რამდენიმე დღის წინ რაღაც სამეცნიერო სტატიაში წავიკითხე, რომ 80-90-იან წლებში დაბადეულები უკანასკნელი ადამიანები ვართ, ვისაც უინტერნეტო და სოციალური ქსელების გარეშე ცხოვრება გვახსოვსო. საშინლად ვიგრძენი თავი. გადასაშენებლად განწირული დინოზავრივით, თუმცა ამან მიბიძგა გამეხსენებინა ცხოვრება “სმარტფონების” გამოჩენამდე.
მიუხედავად იმისა, რომ ჩემი სტუდენტობისას ინტერნეტი უკვე მეტ-ნაკლებად ხელმისაწვდომი იყო, როდესაც სახლს ან ოფისს ვტოვებდით, ჯიბეში გვედო მობილური, რომელსაც ან საერთოდ არ ჰქონდა წვდომა ინტერნეტთან, ან ძალიან შეზღუდულად შეეძლო მხოლოდ ელექტრონული ფოსტის მიღება და გაგზავნა ყოველგვარი მიმაგრებული ფაილების გარეშე. შესაბამისად, თუ საღამოს მეგობრებთან გატარებას, პიკნიკზე წასვლას, ან რაიმე ფიზიკურ აქტივობას გადაწყვეტდი, შეგეძლო ნამდვილად იქ ყოფილიყავი. დღეს კი ხშირად ნახავთ ადამიანებს, რომლებიც ფიზიკურად თქვენთან არიან, მაგრამ მათი გონება რომელიმე სოციალურ ქსელშია დატყვვებული. ასევე ხშირად შეხვდებით ადამიანებს, რომლებიც საყვარელი მუსიკოსის კონცერტზე სიამოვნების მიღების ნაცვლად, დაუსრულებლად იღებენ ფოტოებს და ვიდეოებს სოციალურ ქსელში განსათავსებლად. ისე გამოდის თითქოს სადმე ყოფნას აზრიც აღარ აქვს თუ საჯაროდ არ გამოდე. ერთხელ აკა მორჩილაძემ მითხრა ეს სოციალური ქსელები იმას მაგონებს, ადამიანი რომ აივანზე გადმოდგეს საოჯახო ალბომით და ყველა გამვლელ-გამომვლელს დათვალიერება შესთავაზოსო :)))) ასეთი რამ ალბათ უცნაურად მოგვეჩვენებოდა, თუმცა არსებითად უმრავლესობა ამას ვაკეთებთ და დღეს უმცირესობაში უკვე ისინი არიან, ვინც პირად ამბებს საჯაროდ არ გამოფენს. მიუხედავადდ იმისა, რომ ძილის წინ ლეპტოპის მუხლებზე დადება მანამდეც შეგვეძლო, თვალის გახელისთანავე სოციალურ ქსელში შესვლა და ინფორმაციის ნიაღვარში თავით გადაშვება, ისევე როგორც ძილის წინ ტელეფონით ხელში წოლა, ის ჩვევებია, რომლებიც ამ თხუთმეტიოდე წლის წინ ჯერაც არავის ჰქონდა.

ზოგი მკვლევარი ამბობს, რომ ჩვენი გონება ამისთვის უბრალოდ მზად არ არის. ჩვენი სხეული ვერ უძლებს მუდმივად წარმოსახვით დაძაბულობაში ყოფნას. თანამედროვე ადამიანებს უკვე მუდმივად სადღაც გვეჩქარება. ჩვენ აღარ შეგვიძლია ვუყუროთ გრძელ პანორამულ კადრებს, ან ვუსმინოთ დატვირთულ დიალოგებს ფილმში, მაშინაც კი თუ მის საყურებლად წინასწარ ვემზადებით. ჩვენი გონება მუდმივად სადღაც ცდილობს გაქცევას. საკმარისია რამე მიზეზით ფილმი დავაპაუზოთ, დაუყოვნებლივ ტელეფონს ვეცემით, რადგან თუ არ ვსქროლავთ, მუდმივად გვაქვს შეგრძნება, რომ რაღაც მნიშვნელოვანი გამოვტოვეთ. წიგნს ვკითხულობთ თუ ფილმს ვუყურებთ, გვინდა იქაც დრო ჩვენი გონების ამ რიტმს მოერგოს. თითქოს რაღაც რბოლაში ვართ ჩართული, ბოლოს კი იწყება კონფლიქტი ჩვენივე გონებას, სხეულსა და რეალობას შორის, რომელიც ძილის დარღვევებში, ნერვულ აშლილობებსა და მუდმივ შფოთვაში გადაიზრდება.